Odkryj tajemnice naszego morza
Bałtyk jest jednym z najważniejszych bohaterów Parku Wieloryba. Nic dziwnego – znajdujemy się przecież w Rewalu, nad samym Morzem Bałtyckim! Choć każdego roku nad jego brzeg przybywają tysiące turystów, niewiele osób zdaje sobie sprawę, jak niezwykły i różnorodny jest to akwen.
W Krainie Bałtyku możecie poznać historię naszego morza, jego ukształtowanie, klimat oraz zamieszkujące je rośliny i zwierzęta. To wyjątkowa okazja, aby z bliska przyjrzeć się rybom, które często znamy jedynie z nadmorskich smażalni, a także dowiedzieć się więcej o fokach, morświnach i innych mieszkańcach chłodnych bałtyckich wód. 🐟🦭
Bałtyk często nazywamy „naszym morzem”. Chętnie się w nim kąpiemy, spacerujemy wzdłuż jego brzegu i fotografujemy zachody słońca. Dla turystów jest miejscem wypoczynku i wakacyjnych wspomnień, natomiast dla wielu rybaków stanowi miejsce codziennej pracy.
Warto jednak wiedzieć o nim znacznie więcej niż tylko to, że jest chłodne, niezbyt słone, a jego fale i nadmorskie powietrze kojarzą się z dobroczynnym jodem. 🌬️🌊
Jak powstało Morze Bałtyckie? 🧊
Historia Bałtyku rozpoczęła się tysiące lat temu i obejmowała kilka etapów związanych ze zmianami klimatu oraz cofaniem się ogromnego lądolodu.
Pierwszym z nich było powstanie słodkowodnego Bałtyckiego Jeziora Lodowego, około 8200 roku p.n.e. Około 500 lat później, wraz z ociepleniem klimatu i topnieniem lodowców, zbiornik połączył się z oceanem, przekształcając się w arktyczne Morze Yoldiowe.
Po kolejnych zmianach poziomu wód połączenie z oceanem ponownie zostało zamknięte, a morze zmieniło się w słodkowodne Jezioro Ancylusowe.
Około 5000 roku p.n.e. zaczęły kształtować się Cieśniny Duńskie, dzięki którym ogromne jezioro ponownie uzyskało połączenie z wodami oceanicznymi. W ten sposób powstało Morze Litorynowe, znacznie cieplejsze i bardziej słone niż współczesny Bałtyk.
Początek obecnej fazy rozwoju Morza Bałtyckiego wiąże się z pojawieniem się małża z rodzaju Mya, około 3000 roku p.n.e.
Morze inne niż wszystkie 💧
Morze Bałtyckie jest jednym z największych na świecie zbiorników wody słonawej, nazywanej również wodą brachiczną. Oznacza to, że jego woda nie jest ani całkowicie słodka, ani tak słona jak woda oceaniczna.
Średnie zasolenie Bałtyku wynosi około 7–8‰, podczas gdy w oceanach jest to przeciętnie około 35‰. Tak niewielkie zasolenie wynika przede wszystkim z ograniczonej wymiany wód z Morzem Północnym oraz z faktu, że do Bałtyku wpada około 250 rzek.
Zasolenie nie jest jednak takie samo w całym morzu. W pobliżu Zatoki Botnickiej i Zatoki Fińskiej jest ono bardzo niskie, natomiast w rejonie Cieśnin Duńskich może przekraczać nawet 20‰.
Bałtyk jest typowym, stosunkowo płytkim morzem szelfowym. Jego średnia głębokość wynosi około 52 metrów, podczas gdy średnia głębokość oceanu światowego to niemal 3800 metrów.
Najgłębszym miejscem Bałtyku jest położona na północ od Gotlandii Głębia Landsort, której dno znajduje się około 459 metrów poniżej poziomu morza.
Niezwykłe wybrzeża Bałtyku 🏖️
Wybrzeże Morza Bałtyckiego jest bardzo zróżnicowane. Tylko na terenie gminy Rewal można zobaczyć aż trzy jego typy:
- wybrzeże klifowe,
- wybrzeże mierzejowe,
- wybrzeże wydmowe.
W Skandynawii występują również malownicze wybrzeża szkierowe, fiordowe, fierdowe oraz ferdowe.
Szczególne wrażenie robią wysokie klify. Jedne z najbardziej znanych znajdują się na duńskiej wyspie Møn. Białe, kredowe urwiska Møns Klint osiągają ponad 120 metrów wysokości i tworzą jeden z najbardziej widowiskowych krajobrazów nad Bałtykiem.
Bałtyckie złoto ✨
Z Morzem Bałtyckim nieodłącznie kojarzy się bursztyn, nazywany często „złotem Bałtyku”. Najłatwiej znaleźć go na plażach po silnych sztormach, kiedy fale wyrzucają na brzeg fragmenty skamieniałej żywicy.
Bursztyn powstał z żywicy drzew iglastych rosnących miliony lat temu na terenach, na których po kolejnych zlodowaceniach uformowało się Morze Bałtyckie.
W jego wnętrzu można czasami odnaleźć niezwykłe pamiątki z odległej przeszłości, nazywane inkluzjami. Są to między innymi owady, pająki, stonogi, termity, fragmenty mchów, paproci oraz innych roślin. 🦟🌿
Uważa się, że w bursztynie zachowały się przedstawiciele setek gatunków dawnych owadów i niewielkich organizmów. Każdy taki okaz jest wyjątkowym śladem świata, który istniał miliony lat przed pojawieniem się człowieka.
Mieszkańcy bałtyckich wód 🐟
Mimo niewielkiego zasolenia Bałtyk zamieszkuje wiele interesujących gatunków zwierząt. Można tu spotkać zarówno organizmy słodkowodne, jak i morskie, które przystosowały się do życia w specyficznych warunkach.
W wodach Bałtyku żyją między innymi śledzie, dorsze, flądry, łososie i belony. Spotkać można również ssaki morskie, takie jak foki oraz morświny.
Foki, które dawniej licznie występowały w Bałtyku, przez lata były narażone na wyginięcie. Obecnie ich ochroną i badaniem zajmują się między innymi pracownicy Stacji Morskiej Uniwersytetu Gdańskiego oraz działającego przy niej fokarium.
Znacznie trudniej spotkać morświna – jedynego przedstawiciela waleni żyjącego na stałe w Morzu Bałtyckim. Jego bałtycka populacja jest wyjątkowo nieliczna i zagrożona, dlatego każde potwierdzone spotkanie tego zwierzęcia jest niezwykle cenne. 🐬
Morze, o które musimy wspólnie dbać ♻️
Niestety Bałtyk jest również jednym z najbardziej zanieczyszczonych mórz na świecie. Przyczyniają się do tego jego niewielka głębokość, ograniczona wymiana wód z oceanem oraz zanieczyszczenia transportowane przez wpadające do niego rzeki.
Na stan morza wpłynęła także historia. Działania prowadzone podczas II wojny światowej oraz zatapianie niebezpiecznych odpadów i substancji chemicznych w późniejszych latach do dziś stanowią zagrożenie dla bałtyckiego ekosystemu.
Woda na kąpieliskach gminy Rewal jest regularnie kontrolowana i spełnia obowiązujące normy czystości. Zachowanie dobrego stanu Bałtyku wymaga jednak wspólnych działań wszystkich państw położonych nad jego brzegiem.
Każdy z nas może pomóc – ograniczając ilość odpadów, dbając o czystość plaż i pamiętając, że nawet najmniejsze działania mają znaczenie. 💙
Poznaj Bałtyk na nowo!
Kraina Bałtyku to miejsce, w którym wakacyjny wypoczynek łączy się z fascynującą lekcją przyrody, geografii i historii.
Przyjrzyjcie się mieszkańcom naszego morza, odkryjcie jego tajemnice i przekonajcie się, że tuż przy brzegu Rewala rozciąga się świat znacznie bardziej niezwykły, niż mogłoby się wydawać. 🌊🐚
